Έρωτας και πόλεμος στο Cold War του Παβλικόφκσι

του Γιάννη Παπουτσή

Παιδί του σπουδαίου πολωνικού κινηματογράφου (αν και έχει περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στο Λονδίνο), άξιος συνεχιστής του Βάιντα και του Πολάνσκι, ο Παβλικόφσκι τα τελευταία χρόνια έχει κρατήσει ψηλά την σημαία της ευρωπαικής αισθητικής και επιστρέφει στην μεγάλη οθόνη με έναν καλλιτεχνικό θρίαμβο.

Σεξπιρικά εμπνευσμένο σενάριο, πλάνα βγαλμένα από ένα σινεμά που αναπολεί την ίδια του την ύπαρξη και πρωταγωνιστές που τιμούν την αμφιβολία των χαρακτήρων, σε μια ταινία που μας μεταφέρει στην Πολωνία της δεκαετίας του ’50. Ο Βίκτορ, μουσικός και κυνηγός ταλέντων στην κομμουνιστική Πολωνία γνωρίζει σε ένα επαγγελματικό ταξίδι του την Ζούλα. Φιλόδοξη και γοητευτική, θα γίνει μέλος της καλλιτεχνικής ομάδας του Βίκτορ και μαζί θα γυρίσουν τη χώρα κάνοντας παραστάσεις. Οι δυο τους θα ζήσουν ένα δυνατό και θυελλώδη έρωτα που θα τους οδηγήσει στα άκρα, θα τους κάνει να παλέψουν με τους προσωπικούς τους δαίμονες και στο τέλος θα τους φέρει αντιμέτωπους με την υπαρξιακή τους αναζήτηση.

Ο Παβλικόφσκι για ακόμη μια φορά εντυπωσιάζει με τις εικόνες του. Αναμφίβολα ένας από τους μεγαλύτερους εν ζωή σκηνοθέτες, φέτος έκανε την αμερικάνικη ακαδημία κινηματογράφου να υποκλιθεί στο ταλέντο του και να του προσφέρει όχι απλά μια υποψηφιότητα καλύτερης ξενόγλωσσης τανίας, αλλά μια  θέση δίπλα στους καλύτερους σκηνοθέτες της χρονιάς. Ασπρόμαυρο φόντο και πλάνα που παίζουν με το μυαλό (όσοι είδαν την ταινία, ας προσέξουν την σκηνή με τον καθρέπτη και το πλήθος μετά την πρώτη μεγάλη παράσταση), η ταινία είναι γεμάτη καρέ που θα σαγίνευαν τον Ταρκόφσκι και σίγουρα θα τον οδηγούσαν να δώσει τα εύσημά του στον Λούκας Ζαλ (διευθυντής φωτογραφίας).

Βαθειά κοινωνική, αλλά ακόμα περισσότερο υπαρξιακή, η ταινία είναι μια μάχη ανάμεσα στην ματαιοδοξία και την προσωπική ολοκλήρωση, παίζει ελεύθερα με την υποκειμενικότητα της ευτυχίας και θέτει δύο διαφορετικά κοινωνικά πλαίσια στα οποία αναπτύσσει τα χαρακτηριστικά της (Γαλλία – Πολωνία). Ο Παβλικόφσκι αμφισβητεί τα κοινωνικά πλαίσια ως παράγοντα στον έρωτα, χωρίς όμως να αμφισβητεί τον ρόλο τους. Η σύγκρουση στον έρωτα είναι για την ταινία μια κατάσταση που παρακινείται περισσότερο από τις εμμονές και τις υπαρξιακές αναζητήσεις των χαρακτήρων, παρά από τις πολιτικοκοινωνικές εξελίξεις, που περισσότερο δημιουργούν το πεδίο δράσης.

Το Cold War είναι μια ψυχρή μάχη ανάμεσα στη λογική και το συνάισθημα, ένας πόλεμος αναζήτησης του ρεαλισμού μέσα στο πάθος. Ο Παβλικόσφκι φαίνεται σα να βιάζεται να τελειώσει την ταινία του, αλλά δείχνει να έχει εξαντλήσει την ουσία όσων ήθελε να πει και να δείξει μέσα από τις διαφορετικές καταστάσεις. Φοβάται πως ένας καινούριος κύκλος συγκρούσεων θα θολώσει το νόημα παρά θα δώσει παράταση στην αισθητική ιδιαιτερότητα του έχει δημιουργήσει. Εξαιρετική ταινία, από έναν σπουδαίο δημιουργό.

Λονδίνο: Curzon Cinemas

Αθήνα: Σινεμά Πάλας – Παγκράτι