O Iain Sinclair και τα φαντάσματα του Λονδίνου

Σεπτεμβριος 2018 και κυκλοφορεί το τελευταίο βιβλίο του Ουαλού συγγραφέα και κινηματογραφιστή Iain Sinclair με τίτλο Living with Buildings: Walking with Ghosts (Profile Books). To βιβλίο πάει πακέτο με την έκθεση Living with Buildings του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Wellcome Trust, που επιχειρεί να δει αναδρομικά τον τρόπο που ο σχεδιασμός των κτιρίων επηρεάζει την ανθρώπινη υγεία. Περιλαμβάνει μια ποικιλία από ετερογενή εκθέματα: στοιχεία για τις συνθήκες ζωής στα slums του Λονδίνου του 19ου αιώνα, έπιπλα σχεδιασμένα το 1930 από το Φινλανδό αρχιτέκτονα Alvar Aalto για το σανατόριο Paimio, ντοκυμαντέρ σχετικά με την κατεδάφιση του Royal London Hospital το 2018 στο Whitechapel όπου βρισκόταν για πάνω απο 250 χρόνια, έναν πίνακα του Camille Pissaro που απεικονίζει το Bedford Park, ένα από τα πρώτα προάστια του Λονδίνου που πρόσφεραν ποιοτικές συνθήκες διαβίωσης, και άλλα πολλά που μπορεί να δει κανείς στην σελίδα της έκθεσης. 

Στο νέο του βιβλίο λοιπόν ο Iain Sinclair αναλαμβάνει να κάνει αυτό που ξέρει καλά. Nα περιηγηθεί στο Λονδίνο, τη Μασσαλία, το Μεξικό και τα νησιά Εβρίδες της Σκωτίας, και να παρατηρήσει τα κτίρια και τον τρόπο που αυτά αλληλεπηδρούν και επηρρεάζουν τις συνθήκες ζωής των ανθρώπων. Αλλά καλύτερα τα εξηγεί ο ίδιος στο παρακάτω βίντεο:

Όπως καλά ξέρουν οι θαυμαστές του Sinclair, ο ίδιος δεν είναι ένας ακόμα μυθιστοριογράφος που τοποθετεί τους χαρακτήρες του σε ένα αστικό (ή άλλο) περιβάλλον για να φτιάξει την προσωπική του μυθολογία. Η μυθολογία του βέβαια είναι πάντα παρούσα, με τη διαφορά ότι o Sinclair συνδυάζει με μοναδικό τρόπο ένα πολύ προσωπικό αφηγηματικό ύφος, φιλτραρισμένο από τα μέσα που διαθέτει ένας δημιουργός ντοκυμαντέρ, για να καταγράψει τις αλλαγές που παρατηρεί να συντελούνται στο αστικό περιβάλλον. Κι όλα αυτά ειδωμένα μέσα από τα αγαπημένα του θέματα: την εναντίωσή του στην βίαιη αλλαγή του αστικού τοπίου, τo αίσθημα μελαγχολίας που προκαλεί ο ‘εξευγενισμός’ (gentrification) των παλιών γειτονιών στο όνομα της ανάπτυξης, την σημασία της πανταχού παρουσίας των καμερών ασφαλείας (CCTV), και την ψυχογεωγραφία.

Τι είναι η ψυχογεωγραφία; Παρακλάδι της σκέψης των Λετριστών και των Καταστασιακών, είναι ένας ιδεολογικά φορτισμένος τρόπος για να αντιληφθεί κανείς το αστικό περιβάλλον γύρω του. Εκεί που πριν έβλεπε απλώς δρόμους, κτίρια, πάρκα, μαγαζιά και βιτρίνες, στρέφει τώρα την προσοχή του σε άλλα πράγματα: στα εγκαταλελειμένα κτίρια και τον τρόπο που αυτά παραμένουν ερειπωμένα ή αλλάζουν χρήση, σε μέρη που δεν είναι εύκολα πρόσβασιμα όπως εργοτάξια, υπονόμους, παλιά εργοστάσια κ.α.  Eίναι ένας, ας το πούμε, πιο υποψιασμένος, ευαίσθητος τρόπος για να αντιληφθεί κανείς το αστικό περιβάλλον, περιπλανώμενος μεσα σ’ αυτό. Και ο Iain Sinclair έχει καλλιεργήσει αυτό το είδος αφήγησης μέσα από τη λογοτεχνική δουλειά μιας ολόκληρης ζωής.