Το Netflix, το σινεμά και οι Κοέν

του Γιάννη Παπουτσή

Αυτό το άρθρο ξεκίνησε να γράφεται ως μια κριτική στην ταινία the Ballad of Buster Scruggs των αδερφών Κοέν. Είμαστε και επίσημα σε προ-οσκαρική περίοδο και με τα Χριστούγεννα προ των πυλών, τα στούντιο κρατάνε τα βαριά χαρτιά τους για τις ημέρες που έρχονται. Έτσι κι εγώ το έριξα στο Netflix. Άλλωστε εγώ και άλλοι 134 εκατομμύρια άνθρωποι εκτιμάμε το υλικό που ανεβάζει καθημερινά, και μαζί με μας το ίδιο φαίνεται να κάνουν ένας – ένας και οι πιο δύσπιστοι της κινηματογραφικής βιομηχανίας.

Όπως ανέφερα  και παραπάνω, με τις κινηματογραφικές επιλογές μου περιορισμένες, αποφάσισα να δω κάτι στο Netflix. Σαρώνοντας το ηλεκτρονικό του βίντεο κλάμπ, συνειδητοποίησα ότι δεν έχω δει την τελευταία ταινία των λατρεμένων αδερφών Κοέν. Τέλεια είπα. Χιούμορ, βλακεία και απληστία. Ποιος δεν έκανε καλό σινεμά με τουλάχιστον ένα από τα παραπάνω χαρακτηριστικά. Τα αδέρφια από τη Μινεσότα τα λάτρευα πάντα γιατί είχαν και τα τρία στο σενάριό τους.

Κάπου στο μέσο της ταινίας κάνω ένα pause για να θυμηθώ αν το Fargo κέρδισε τον Χρυσό Φοίνικα το 1996 ή την προηγούμενη χρονιά. Και μετά κάπου σκάλωσα. Συνειδητοποίησα ότι βλέπω την καινούρια ταινία των αδερφών Κοέν στο Netflix. Και μετά σκάλωσα ακόμα περισσότερο. Τις επόμενες μέρες περιμένω την πρεμιέρα του ROMA, του τεράστιου Αλφόνσο Κουαρόν, τον Mogli του Σέρκινς και φυσικά την πολύ-αναμενόμενη επιστροφή του Μάρτιν Σκορσέζε στο γκάγστερ δράμα The Irishman. Δηλαδή σχεδόν όλες οι αμερικάνικες ταινίες που περιμένω να δω, μετά από δύο εβδομάδες στον κινηματογράφο και μάλιστα σε περιορισμένες αίθουσες θα έρθουν κατευθείαν στον υπολογιστή μου. Τι φάση;

Εχθές διάβαζα ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο στο Variety, στο οποίο έλεγε ότι η Disney ετοιμάζεται να λανσάρει το δικό της Netflix μέσα στο 2019. Η Warner Bros το ίδιο. Άλλωστε για όσους αναρωτιέστε γιατί το Netflix ακύρωσε το Daredevil και ανανέωσε το FRIENDS για μία μόνο ακόμα χρονιά με το αστρονομικό ποσό των 100 εκατομμυρίων δολαρίων τότε η απάντηση είναι γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο. Ο ανταγωνισμός μεγαλώνει και κινηματογραφικοί γίγαντες σαν την Disney και την Warner, που τους ανήκουν τα πνευματικά δικαιώματα  μερικών εκ των μεγαλυτέρων επιτυχιών του παρελθόντος, δεν πρόκειται να αφήσουν στους ανταγωνιστές να καρπωθούν τις δικές του επιτυχίες.

Πρόσφατα ρώτησαν τον Σκορσέζε, τον άνθρωπο που έχει παλέψει όσο πολλοί λίγοι να σώσει κινηματογραφικά φιλμ από όλο τον πλανήτη, τον ίδιο άνθρωπο που προσπάθησε επίσης όσο λίγοι να αποφύγει την μεταφορά από το φιλμ στο digital, γιατί απόφάσισε να κάνει ταινία με τη Netflix. Η απάντηση απλή: To Τhe Irishman ήταν ένα πρότζεκτ που θα στοίχιζε πάνω από 100 εκατομμύρια (οι φήμες λένε ότι στο Netflix έχει κοστίσει περισσότερα από 150 εκατομμύρια) και κανένα στούντιο εκτός από τη Netflix δεν έπαιρνε το ρίσκο.  Γερόλυκος ο Μάρτιν, γνωρίζει ότι δεν έχει νόημα να αντιστέκεσαι σε κάτι που έχει ήδη έρθει. Ο Σκορσέζε, όπως ο Σπάικ Λι, οι αδερφοί Κοέν, ο Αλφόνσο Κουαρόν, o Μπονγκ Τζουν-χο και πολλοί άλλοι σπουδαίοι σκηνοθέτες, γνωρίζουν πως η πραγματική σημασία είναι στην δυνατότητα να μπορείς να πει την ιστορία σου και αυτή τη στιγμή η επανάσταση έχει έρθει μέσα από τo live streaming. Τα μεγάλα στούντιο βλέπουν πως οι μόνες ταινίες που πραγματικά φέρνουν τα λεφτά τους και με το παραπάνω είναι οι Σούπερ Ήρωες της Marvel και της DC, καθώς και τα κινούμενα σχέδια. Με μικρές εξαιρέσεις, οτιδήποτε δεν είναι Χολιγουντιανό franchise βάζει καθημερινά τα στούντιο εκατομμύρια δολάρια μέσα. Αντίθετα, το live streaming δείχνει μια δυναμική, η οποία βασίζεται κυρίως στα σταθερά έσοδα μέσα από τις συνδρομές, που μπορεί να αποδειχθεί μια τρομερά κερδοφόρα μπίζνα (που λένε και στο χωριό μου).

Είναι όμως αυτό σινεμά; Ο Στίβεν Σπίλμπεργκ είπε πρόσφατα (όταν το λέει ο Στίβεν ακούμε προσεχτικά) πως είναι πολύ ωραίο αυτό που συμβαίνει με το live streaming, αλλά αυτές οι ταινίες θα πρέπει να προταθούν για Έμμυ και όχι για Όσκαρ. Είναι λοιπόν σινεμά το Netflix; Αυτό θα συζητήσουμε σε ένα άλλο άρθρο γιατί μάλλον δεν μπορούμε να το κάνουμε σε μια παράγραφο. Εγώ προς το παρόν θα σας πω να δείτε το Τhe Ballad of Buster Scruggs για δύο λόγους. Πρώτον, γιατί είναι Τζόελ Κοέν και δεύτερον γιατί είναι Ίθαν Κοέν. Δηλαδή ένα φιλμ με ηλίθιους χαρακτήρες, απληστία, μαύρο χιούμορ και ένα καυστικό σχόλιο για την φιλοδοξία και την εγωπάθεια που δέρνει τους ανθρώπους. Με λίγα λόγια είναι Κοέν όπως τους αφήσατε.